Referat, który przygotowałam na Młodzieżową Sesję Naukową - 17 maja 2008. Był to dzień, w którym powstało nasze koło
Walim i jego okolice są miejscem, na którym historia odcisnęła bolesne piętno. Na tych terenach w okrutnym czasie II wojny światowej rozegrało się wiele ludzkich dramatów.
Niewinni ludzie tracili życie z rąk esesmańskich oprawców. Walim stał się miejscem kaźni Żydów, Polaków, Rosjan i ogromnej liczby przedstawicieli innych narodowości. Ludzie, którzy tu masowo ginęli, pracowali przy budowie kompleksu Riese, którego przeznaczenie do dzisiaj pozostaje ogromną tajemnicą. Praca więźniów była bardzo ciężka. Drążyli sztolnie wewnątrz gór, budowali drogi, torowiska kolejek, pracowali przy przeładunku materiałów budowlanych. Śmiertelność była bardzo wysoka, co wynikało zarówno z niedożywienia, z przeciążenia pracą, z niebezpiecznych robót podziemnych, jak i z brutalnego traktowania więźniów przez niemieckich nadzorców. Śmiało można powiedzieć, że ich praca była niewolnicza i miała doprowadzić do szybkiej śmierci, aby utrzymać w tajemnicy cały projekt.
Życie ludzkie nie miało żadnej wartości dla Niemców, ponieważ na miejsce jednego więźnia natychmiast można było przysłać kilku kolejnych z obozu Gross Rosen.
Tak. Żyję w miejscu, gdzie ginęli ludzie, gdzie historia jest ciągle żywa i obecna. Co to dla mnie znaczy? Przede wszystkim moja wiedza na temat II wojny światowej, kompleksu Riese jest nie tylko wiedzą książkową, jest to wiedza, którą posiadam od najmłodszych lat. Uczyłam się jej nie na lekcjach historii w szkole, ale w miejscach gdzie jest ona ciągle obecna i niemal namacalna każdego dnia. Tu w Walimiu. Przemawia ona do mnie głębiej i mocniej niż do kogoś innego, kto nigdy na tych terenach nie był. Jestem bardziej świadoma tego, co przeżywali ludzi, którzy stracili tu swoje życie.
Historia nie jest dla mnie martwą spisaną na kartkach wiedzą, ona wciąż żyje tuż koło mnie. Choćby wtedy, gdy czytam listy osób, które zmarły w czasie prac nad budową Riese. Dla mnie nie są to puste zbiory liter, ale ludzie, którzy żyli, mieli rodziny, domy, szczęście i wszystko to tu stracili. Tu, gdzie ja teraz mieszkam przyszło im przez pewien czas żyć i cierpieć, a także bardzo często stracić życie. Mimo, że mijam miejsca pamięci: cmentarz ofiar faszyzmu, sztolnie bardzo często, choćby idąc na spacer, to dla mnie one nie spowszedniały.
Często zastanawiam się nad tym, co działo się w tamtych czasach, wczuwam się w sytuację tamtych ludzi. Wielokrotnie mogę na własnej skórze przekonać się w jakich warunkach pracowali, wchodząc do ciemnych i zimnych sztolni. Wchodziłam tam nie raz, ale nie jako zwykły turysta żądny wrażeń, ale osoba, która chce choć trochę wyobrazić sobie co przeżywali więźniowie wykonując tę katorżniczą i śmiertelnie niebezpieczną pracę.
I zastanowić się, dlaczego to wszystko musiało się stać. Co spowodowało tak wielką nienawiść, dlaczego ludzie ludziom zgotowali ten los; jak pisała Zofia Nałkowska w Medalionach co wzbudziło tak wielką agresję, znieczulenie i całkowite podporządkowanie się ideom nazizmu.
Jestem bardziej świadoma historii, jej bolesnej odsłony, tego co działo się w czasie II wojny światowej. A co za tym idzie w przyszłości starać się, aby więcej ten koszmar się nie powtórzył. Na co dzień mogę przekonać się ile zła, cierpienia i śmierci niesie za sobą nienawiść człowieka do drugiego człowieka. Co nie jest tematem abstrakcyjnym w dzisiejszych czasach, bo codziennie słyszymy, że gdzieś na świecie giną ludzie właśnie z powodu wojen w Iraku, Afganistanie czy w niektórych krajach afrykańskich.
Żyjąc w miejscu, gdzie ginęli ludzie nauczyłam się szacunku dla tych miejsc. Uważam, że w ten sposób potwierdzam zasługi tych, którzy umarli, abyśmy my mogli żyć normalnie, w cywilizowanym świecie. Pamięć o tamtych wydarzeniach zapewnia to, że Ich śmierć nie poszła na marne, ale była, jest i będzie przestrogą dla następnych pokoleń.

Aleksandra Pakuła Publiczne Gimnazjum w Walimiu